Γιατί ορισμένες γυναίκες επιλέγουν άντρες που τους θυμίζουν τον πατέρα τους, ενώ άλλες αναζητούν το ακριβώς αντίθετο;

 

Πώς η σχέση πατέρα και κόρης, οι παιδικές εμπειρίες και τα πρώτα πρότυπα αγάπης μπορεί να επηρεάζουν τις ερωτικές επιλογές μιας γυναίκας.

Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι ορισμένες γυναίκες επιλέγουν συντρόφους που μοιάζουν στον πατέρα τους; Όχι απαραίτητα στην εμφάνιση, αλλά στον τρόπο που μιλούν, συμπεριφέρονται, εκφράζουν τα συναισθήματά τους ή αντιμετωπίζουν μια σχέση. Από την άλλη, υπάρχουν γυναίκες που φαίνεται να αναζητούν ακριβώς το αντίθετο: έναν άνθρωπο με χαρακτηριστικά εντελώς διαφορετικά από εκείνα του πατέρα τους.

Είναι άραγε τυχαίο; Ή μήπως οι πρώτες μας εμπειρίες με τους γονείς επηρεάζουν, περισσότερο απ' όσο φανταζόμαστε, τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να αγαπήσουμε;

Η ιδέα ότι μια γυναίκα μπορεί να αναζητά στον σύντροφό της χαρακτηριστικά του πατέρα της δεν είναι καινούργια. Έχει απασχολήσει ψυχολόγους και ερευνητές για δεκαετίες. Και παρόλο που δεν ισχύει για όλες τις γυναίκες, υπάρχουν επιστημονικές μελέτες που έχουν εξετάσει αυτή την πιθανότητα.

Όταν ο πατέρας γίνεται το πρώτο πρότυπο ενός άντρα

Για ένα κορίτσι, ο πατέρας μπορεί να είναι μία από τις πρώτες σημαντικές ανδρικές παρουσίες στη ζωή του. Μέσα από την καθημερινή επαφή μαζί του, παρατηρεί πώς συμπεριφέρεται, πώς εκφράζει την αγάπη του, πώς αντιμετωπίζει τις δυσκολίες και πώς σχετίζεται με τους ανθρώπους γύρω του.

Αυτές οι εμπειρίες ενδέχεται να συμβάλουν στη δημιουργία μιας πρώτης εικόνας για το τι σημαίνει ανδρική παρουσία και συναισθηματική σύνδεση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κορίτσι θα αναζητήσει μεγαλώνοντας έναν άντρα που θα είναι αντίγραφο του πατέρα της. Σημαίνει, όμως, ότι ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε μπορεί να επηρεάσει όσα μας φαίνονται οικεία, ελκυστικά ή ασφαλή στις μελλοντικές μας σχέσεις.

Μια ενδιαφέρουσα μελέτη των Bereczkei, Gyuris και Weisfeld, που δημοσιεύτηκε το 2004 στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society B, εξέτασε γυναίκες που είχαν υιοθετηθεί και τις σχέσεις τους με τους θετούς πατέρες τους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι σύζυγοι ορισμένων γυναικών παρουσίαζαν ομοιότητες στα χαρακτηριστικά του προσώπου με τους θετούς πατέρες τους. Μάλιστα, η ομοιότητα ήταν εντονότερη στις περιπτώσεις όπου η σχέση πατέρα και κόρης χαρακτηριζόταν από μεγαλύτερη συναισθηματική υποστήριξη.

Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς υποδεικνύει ότι η εξοικείωση και οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας ενδέχεται να παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη των ερωτικών προτιμήσεων, πέρα από τη γενετική συγγένεια.

Γιατί κάποιες γυναίκες αναζητούν το ακριβώς αντίθετο;

Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά του θέματος.

Αν μια γυναίκα μεγάλωσε με έναν πατέρα συναισθηματικά απόμακρο, αυστηρό ή απρόβλεπτο, είναι πιθανό μεγαλώνοντας να επιθυμεί έναν σύντροφο που θα της προσφέρει περισσότερη τρυφερότητα, επικοινωνία και σταθερότητα.

Μπορεί να αναζητά έναν άνθρωπο που ακούει, που εκφράζει όσα αισθάνεται, που δεν φοβάται τη συναισθηματική εγγύτητα και που δεν την κάνει να αναρωτιέται διαρκώς για τη θέση της στη σχέση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιλογή ενός διαφορετικού συντρόφου μπορεί να συνδέεται με την επιθυμία να μη βιώσει ξανά όσα τη δυσκόλεψαν κατά την παιδική της ηλικία.

Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη πιθανότητα: η γυναίκα να μην αναζητά συνειδητά το αντίθετο του πατέρα της, αλλά να έχει αναπτύξει διαφορετικές προσδοκίες για τις σχέσεις μέσα από άλλες εμπειρίες της ζωής της.

Η επιστήμη δεν έχει καταλήξει σε έναν συγκεκριμένο κανόνα που να λέει ότι οι γυναίκες με δύσκολες σχέσεις με τους πατέρες τους επιλέγουν υποχρεωτικά άντρες με αντίθετα χαρακτηριστικά. Είναι μια ενδιαφέρουσα υπόθεση, όχι ένα αποδεδειγμένο μοτίβο για όλες τις περιπτώσεις.

Μήπως τελικά επιλέγουμε αυτό που μας είναι οικείο;

Μερικές φορές, αυτό που μας ελκύει δεν είναι απαραίτητα αυτό που μας κάνει καλό, αλλά αυτό που έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε.

Αν κάποιος μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η αγάπη εκφραζόταν κυρίως μέσα από την κριτική, την απόσταση ή την έλλειψη επικοινωνίας, μπορεί να δυσκολεύεται να αναγνωρίσει μια διαφορετική μορφή συναισθηματικής σύνδεσης.

Για παράδειγμα, μια γυναίκα που έχει συνηθίσει να προσπαθεί συνεχώς για να κερδίσει την προσοχή ενός σημαντικού προσώπου μπορεί να βρεθεί σε μια σχέση όπου αισθάνεται ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύει την αξία της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι επιλέγει συνειδητά να πληγωθεί. Μπορεί απλώς ορισμένες συμπεριφορές να της φαίνονται γνώριμες, ακόμη κι αν δεν είναι απαραίτητα υγιείς.

Εδώ συνδέεται και η θεωρία της προσκόλλησης, σύμφωνα με την οποία οι πρώιμες σχέσεις με τους ανθρώπους που μας φρόντισαν μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εγγύτητα, την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια στις ενήλικες σχέσεις μας.

Με άλλα λόγια, ο τρόπος που μάθαμε να σχετιζόμαστε ως παιδιά μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που σχετιζόμαστε ως ενήλικες, χωρίς όμως να τον καθορίζει οριστικά.

Τι δείχνουν οι έρευνες;

Η επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη από όσο παρουσιάζεται συχνά.

Σε μελέτη του 2007, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Evolution and Human Behavior, οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του προσώπου του πατέρα και στις προτιμήσεις των θυγατέρων του για ανδρικά πρόσωπα. Διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που αξιολογούσαν θετικότερα τη σχέση τους με τον πατέρα τους εμφάνιζαν μεγαλύτερη προτίμηση για πρόσωπα με χαρακτηριστικά που του έμοιαζαν.

Αντίστοιχα, μια έρευνα του Kocsor και των συνεργατών του, που δημοσιεύτηκε το 2016 στο Personality and Individual Differences, εξέτασε κατά πόσο η συναισθηματική σχέση με τον γονέα επηρεάζει την προτίμηση για πρόσωπα που του μοιάζουν. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η μικρότερη απόρριψη από τον γονέα του αντίθετου φύλου κατά την παιδική ηλικία συνδεόταν με μεγαλύτερη ελκυστικότητα προσώπων που παρουσίαζαν ομοιότητες με εκείνον.

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλες οι έρευνες μεταξύ τους.

Σε μελέτη των Marcinkowska και Rantala το 2012, στην οποία συμμετείχαν 70 ετεροφυλόφιλοι ενήλικες, δεν εντοπίστηκε αντίστοιχη ομοιότητα ανάμεσα στα πρόσωπα των γυναικών και των συντρόφων τους με τους πατέρες τους.

Επομένως, η ιδέα ότι οι γυναίκες επιλέγουν άντρες που μοιάζουν στον πατέρα τους έχει κάποια ερευνητική υποστήριξη, αλλά δεν αποτελεί έναν καθολικό κανόνα. Επιπλέον, αρκετές από αυτές τις μελέτες εξετάζουν κυρίως την εξωτερική εμφάνιση και όχι το σύνολο της προσωπικότητας ή της συμπεριφοράς ενός συντρόφου.

Μπορούμε τελικά να ξεφύγουμε από τα πρότυπα της παιδικής μας ηλικίας;

Το γεγονός ότι οι πρώτες μας σχέσεις μπορεί να επηρεάζουν τις μελλοντικές μας επιλογές δεν σημαίνει ότι είμαστε καταδικασμένοι να τις επαναλαμβάνουμε.

Οι άνθρωποι αλλάζουν, αποκτούν νέες εμπειρίες, γνωρίζουν διαφορετικούς τρόπους αγάπης και αναθεωρούν όσα θεωρούσαν φυσιολογικά.

Πηγές:

1. Bereczkei, T., Gyuris, P. & Weisfeld, G. E. (2004). Sexual imprinting in human mate choice. Proceedings of the Royal Society B.

2. Bereczkei, T. et al. (2007). Father–daughter relationship as a moderator of sexual imprinting. Evolution and Human Behavior.

3. Kocsor, F. et al. (2016). Preference for faces resembling opposite-sex parents is moderated by emotional closeness in childhood. Personality and Individual Differences.

4. Marcinkowska, U. M. & Rantala, M. J. (2012). Sexual imprinting on facial traits of opposite-sex parents in humans. PubMed – επιστημονική δημοσίευση.

5. Zietsch, B. P. et al. (2011). Variation in human mate choice: simultaneously investigating heritability, parental influence, sexual imprinting, and assortative mating. PubMed – επιστημονική δημοσίευση.