Πόσο διαφέρουν οι σχολικές επιδόσεις αγοριών και κοριτσιών στην Ελλάδα;
Οι σχολικές επιδόσεις αποτελούν έναν σημαντικό δείκτη για τη μελέτη της εκπαιδευτικής πορείας των μαθητών και των μαθητριών. Ένα ερώτημα που απασχολεί συχνά την εκπαιδευτική έρευνα είναι αν παρατηρούνται διαφορές στις επιδόσεις αγοριών και κοριτσιών και, εφόσον υπάρχουν, σε ποια γνωστικά αντικείμενα εμφανίζονται εντονότερα.
Στην Ελλάδα, το ζήτημα μπορεί να εξεταστεί μέσα από διεθνείς αξιολογήσεις, όπως το Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Η συγκεκριμένη έρευνα αξιολογεί τις γνώσεις και τις δεξιότητες μαθητών ηλικίας 15 ετών στα μαθηματικά, στην κατανόηση κειμένου και στις φυσικές επιστήμες.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι διαφορές μεταξύ των δύο φύλων δεν είναι ίδιες σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Επομένως, η διερεύνηση του θέματος απαιτεί εξέταση επιμέρους δεξιοτήτων και όχι μια γενική κατάταξη αγοριών και κοριτσιών.
Οι επιδόσεις στα μαθηματικά
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ για το PISA 2022, τα αγόρια και τα κορίτσια στην Ελλάδα παρουσίασαν παρόμοιες μέσες επιδόσεις στα μαθηματικά. Η διαφορά ήταν έξι μονάδες υπέρ των αγοριών, αλλά δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα δεδομένα δεν παρέχουν επαρκείς ενδείξεις για ουσιαστική διαφορά στον μέσο όρο των δύο ομάδων.
Ωστόσο, εξετάζοντας τα ποσοστά των μαθητών με διαφορετικά επίπεδα επίδοσης, προκύπτουν ορισμένες διαφοροποιήσεις. Το 46% των αγοριών και το 48% των κοριτσιών δεν έφτασε στο βασικό επίπεδο επάρκειας στα μαθηματικά. Αντίθετα, μεταξύ των μαθητών με τις υψηλότερες επιδόσεις, το ποσοστό των αγοριών ήταν 3%, ενώ των κοριτσιών 1%.
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ότι οι μέσοι όροι και η κατανομή των επιδόσεων δεν περιγράφουν ακριβώς την ίδια εικόνα. Παράλληλα, δεν σημαίνουν ότι κάθε αγόρι έχει καλύτερες μαθηματικές επιδόσεις από κάθε κορίτσι ή το αντίστροφο.
Πηγή: OECD (2023), PISA 2022 Results: Country Note – Greece.
Οι επιδόσεις στην κατανόηση κειμένου
Στην κατανόηση κειμένου καταγράφεται σαφέστερη διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, τα κορίτσια στην Ελλάδα συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 25 μονάδες περισσότερες από τα αγόρια στην αξιολόγηση PISA 2022.
Η διαφορά αποτυπώνεται και στα ποσοστά των μαθητών που δεν έφτασαν στο βασικό επίπεδο επάρκειας. Το ποσοστό αυτό ήταν 32% για τα κορίτσια και 44% για τα αγόρια. Συνεπώς, στην αξιολόγηση του 2022, μεγαλύτερο ποσοστό αγοριών δυσκολεύτηκε να ανταποκριθεί στις βασικές απαιτήσεις της συγκεκριμένης δοκιμασίας.
Η κατανόηση κειμένου δεν περιορίζεται στην ανάγνωση λέξεων. Περιλαμβάνει την αναγνώριση βασικών ιδεών, τον εντοπισμό πληροφοριών, την ερμηνεία και την αξιολόγηση ενός κειμένου. Τα αποτελέσματα αφορούν αυτές τις δεξιότητες όπως μετρήθηκαν από το PISA και δεν αποτελούν από μόνα τους συνολική αξιολόγηση των γλωσσικών ικανοτήτων κάθε μαθητή.
Πηγή: OECD (2023), PISA 2022 Results: Country Note – Greece.
Τι συμβαίνει στις φυσικές επιστήμες;
Στις φυσικές επιστήμες, τα αγόρια συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 436 μονάδες και τα κορίτσια 446 μονάδες στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του PISA 2022. Η διαφορά ήταν δέκα μονάδες υπέρ των κοριτσιών.
Το εύρημα αυτό συμπληρώνει την εικόνα που προκύπτει από τα μαθηματικά και την κατανόηση κειμένου: το φύλο που εμφανίζει υψηλότερη μέση επίδοση δεν είναι απαραίτητα το ίδιο σε όλα τα αντικείμενα. Για την ορθή ερμηνεία κάθε διαφοράς πρέπει, επίσης, να εξετάζεται αν αυτή είναι στατιστικά σημαντική.
Οι φυσικές επιστήμες περιλαμβάνουν την κατανόηση επιστημονικών εννοιών, την ερμηνεία δεδομένων και την αξιολόγηση επιστημονικών εξηγήσεων. Οι επιδόσεις στην αξιολόγηση δεν πρέπει να συγχέονται με το ενδιαφέρον των μαθητών για τις επιστήμες ή με τις μελλοντικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές τους.
Πηγή: OECD (2023), PISA 2022 Results, Volume I και Country Note – Greece.
Ελλάδα και διεθνής εικόνα
Τα ευρήματα της Ελλάδας εντάσσονται σε μια ευρύτερη διεθνή εικόνα. Στην έκθεση PISA 2022, ο ΟΟΣΑ διαπίστωσε ότι τα κορίτσια είχαν υψηλότερες μέσες επιδόσεις στην ανάγνωση στις 79 από τις 81 χώρες και οικονομίες για τις οποίες αναφέρεται το σχετικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, στα μαθηματικά οι διαφορές ήταν πιο σύνθετες: τα αγόρια είχαν υψηλότερες επιδόσεις σε 40 χώρες και οικονομίες, τα κορίτσια σε 17, ενώ στις υπόλοιπες 24 δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφορά.
Η διεθνής σύγκριση δείχνει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία σχέση μεταξύ φύλου και επίδοσης που να ισχύει παντού. Τα αποτελέσματα διαφοροποιούνται ανάλογα με το γνωστικό αντικείμενο και το εκπαιδευτικό πλαίσιο.
Επιπλέον, η επίδοση των μαθητών συνδέεται με παράγοντες όπως το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, στην Ελλάδα η διαφορά στα μαθηματικά μεταξύ μαθητών από το ανώτερο και το κατώτερο τεταρτημόριο κοινωνικοοικονομικής κατάστασης ήταν 76 μονάδες. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει ότι η μελέτη των σχολικών επιδόσεων χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη περισσότερα χαρακτηριστικά από το φύλο και μόνο.
Πώς πρέπει να ερμηνεύονται οι διαφορές;
Τα αποτελέσματα των διεθνών αξιολογήσεων δεν αποδεικνύουν από μόνα τους γιατί εμφανίζονται οι διαφορές στις επιδόσεις. Για να διερευνηθούν οι αιτίες, χρειάζονται πρόσθετες έρευνες που εξετάζουν, μεταξύ άλλων, το οικογενειακό περιβάλλον, τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες, τις προσδοκίες των μαθητών και των εκπαιδευτικών, τα κίνητρα και τις κοινωνικές αντιλήψεις για τα γνωστικά αντικείμενα.
Είναι επίσης σημαντικό να διακρίνεται η επίδοση σε μια τυποποιημένη διεθνή αξιολόγηση από τον σχολικό βαθμό. Το PISA αξιολογεί συγκεκριμένες δεξιότητες με κοινά εργαλεία για τους συμμετέχοντες, ενώ οι σχολικοί βαθμοί αποτυπώνουν την επίδοση μέσα σε διαφορετικά προγράμματα σπουδών και συστήματα αξιολόγησης.
Τέλος, οι μέσες διαφορές μεταξύ ομάδων δεν περιγράφουν τις δυνατότητες κάθε ατόμου. Υπάρχουν μαθητές και μαθήτριες με υψηλές ή χαμηλές επιδόσεις σε κάθε γνωστικό αντικείμενο, ανεξάρτητα από το φύλο τους.
Συμπεράσματα
Τα δεδομένα του PISA 2022 δείχνουν ότι στην Ελλάδα οι διαφορές στις επιδόσεις αγοριών και κοριτσιών εξαρτώνται από το γνωστικό αντικείμενο. Στα μαθηματικά, οι μέσες επιδόσεις ήταν παρόμοιες και η μικρή διαφορά υπέρ των αγοριών δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Στην κατανόηση κειμένου, τα κορίτσια είχαν σαφές μέσο προβάδισμα 25 μονάδων, ενώ στις φυσικές επιστήμες η μέση επίδοσή τους ήταν επίσης υψηλότερη κατά δέκα μονάδες.
Τα ευρήματα δεν δικαιολογούν ένα γενικό συμπέρασμα ότι το ένα φύλο υπερέχει συνολικά του άλλου στο σχολείο. Αντίθετα, αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο συγκεκριμένη μελέτη των επιδόσεων, των εκπαιδευτικών συνθηκών και των παραγόντων που επηρεάζουν τη μαθησιακή πορεία των νέων.
Η κατανόηση αυτών των διαφορών μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση εκπαιδευτικών πρακτικών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των μαθητών, χωρίς στερεότυπα και χωρίς να περιορίζονται οι δυνατότητές τους από γενικεύσεις σχετικά με το φύλο.
Βιβλιογραφία και ηλεκτρονικές πηγές
OECD (2023). PISA 2022 Results (Volume I and II) – Country Notes: Greece. Organisation for Economic Co-operation and Development.
https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i-and-ii-country-notes_ed6fbcc5-en/greece_a24e696b-en.htmlOECD (2023). PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education. Organisation for Economic Co-operation and Development.
https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i_53f23881-en.htmlOECD. PISA – Programme for International Student Assessment. Παρουσίαση του προγράμματος και της μεθοδολογίας αξιολόγησης.
https://www.oecd.org/pisa/
Σημείωση: Τα αριθμητικά στοιχεία του άρθρου για τις διαφορές ανά φύλο αφορούν την αξιολόγηση PISA 2022 και τους μαθητές ηλικίας 15 ετών στην Ελλάδα. Δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως στοιχεία για όλους τους μαθητές, όλες τις σχολικές τάξεις ή τους σχολικούς βαθμούς γενικά.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Περιμένω τα σχόλιά σας και τις δικές σας εμπειρίες!