Η νέα πολυτέλεια είναι να μην σε χρειάζεται κανείς

Φαντάσου να ξυπνήσεις ένα πρωί και να μην σε περιμένει τίποτα.

Κανένα ξυπνητήρι για τη δουλειά. Κανένα μήνυμα που απαιτεί απάντηση. Κανένα email. Κανένας άνθρωπος που χρειάζεται κάτι από εσένα. Καμία υποχρέωση που πρέπει να προλάβεις, κανένας ρόλος που πρέπει να υπηρετήσεις.

Έχουμε μάθει να θεωρούμε πολύτιμο ό,τι μας κάνει απαραίτητους. Να νιώθουμε σημαντικοί όταν κάποιος μας αναζητά, όταν κάποιος περιμένει από εμάς μια απάντηση, μια λύση, μια παρουσία. Έχουμε μάθει να μετράμε την αξία μας με βάση το πόσα προλαβαίνουμε και πόσοι άνθρωποι μάς χρειάζονται.

Παραδόξως, ίσως η μεγαλύτερη πολυτέλεια της εποχής μας να μην είναι να έχεις τα πάντα, αλλά να μη χρειάζεται να είσαι διαθέσιμος για τίποτα.

Ζούμε σε μια εποχή όπου όλοι φαίνεται να χρειάζονται κάτι από εμάς. Ένα μήνυμα που πρέπει να απαντηθεί, ένα email που περιμένει, μια δουλειά που πρέπει να ολοκληρωθεί, ένας φίλος που χρειάζεται βοήθεια, μια οικογένεια που ζητά την παρουσία μας. Ακόμη και όταν δεν συμβαίνει τίποτα, το κινητό μας υπενθυμίζει ότι θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να συμβεί.

Η διαθεσιμότητα έγινε σχεδόν αυτονόητη. Πρέπει να απαντάμε γρήγορα, να είμαστε παραγωγικοί, χρήσιμοι, κοινωνικοί και συνεχώς παρόντες. Αν δεν απαντήσεις, κάποιος θα αναρωτηθεί γιατί. Αν δεν είσαι διαθέσιμος, αισθάνεσαι σχεδόν υποχρεωμένος να εξηγήσεις την απουσία σου.

Ίσως η μεγαλύτερη μορφή ελευθερίας σήμερα να είναι το να μπορείς, έστω για λίγο, να μην είσαι απαραίτητος σε κανέναν.

Να κλείσεις το κινητό χωρίς ενοχές. Να περάσεις ένα απόγευμα χωρίς πρόγραμμα. Να μην παράγεις, να μην απαντάς, να μην αποδεικνύεις την αξία σου. Να υπάρχεις χωρίς να χρειάζεται να είσαι χρήσιμος.

Γιατί έχουμε συνδέσει τόσο πολύ την αξία μας με τη χρησιμότητά μας; Γιατί αισθανόμαστε σημαντικοί όταν κάποιος μας χρειάζεται και άχρηστοι όταν κανείς δεν μας ζητά τίποτα;

Ίσως επειδή η σύγχρονη κοινωνία μάς έχει μάθει να μετράμε την αξία με όρους απόδοσης. Πόσα καταφέραμε, πόσα προλάβαμε, πόσους ανθρώπους βοηθήσαμε, πόσο επιτυχημένοι είμαστε. Ακόμη και ο ελεύθερος χρόνος πρέπει συχνά να «αξιοποιείται». Να γυμναστούμε, να διαβάσουμε, να μάθουμε κάτι καινούργιο, να βελτιώσουμε τον εαυτό μας.

Σαν να μην επιτρέπεται απλώς να υπάρχουμε.

Και ίσως εδώ βρίσκεται η πραγματική αντίφαση της εποχής μας. Έχουμε περισσότερους τρόπους από ποτέ για να επικοινωνούμε, αλλά λιγότερες στιγμές στις οποίες δεν χρειάζεται να επικοινωνούμε. Έχουμε περισσότερες δυνατότητες να οργανώσουμε τη ζωή μας, αλλά λιγότερο χρόνο για να τη ζήσουμε χωρίς πρόγραμμα.

Η πολυτέλεια, επομένως, δεν είναι πάντα κάτι που αγοράζεται.

Μπορεί να είναι ένα κινητό που δεν χτυπά. Ένα απόγευμα χωρίς υποχρεώσεις. Μια Κυριακή χωρίς δουλειά. Η δυνατότητα να πεις «όχι» χωρίς φόβο. Η ασφάλεια να γνωρίζεις ότι, ακόμη κι αν απομακρυνθείς για λίγο, ο κόσμος δεν θα καταρρεύσει.

Και ίσως υπάρχει κάτι ακόμη πιο δύσκολο: να μάθουμε να μην αισθανόμαστε ενοχές γι' αυτό.

Γιατί το να μη σε χρειάζεται κανείς δεν σημαίνει ότι δεν σε αγαπά κανείς. Δεν σημαίνει ότι είσαι μόνος ή άχρηστος. Μπορεί να σημαίνει ότι για λίγο είσαι ελεύθερος.

Ίσως λοιπόν η πραγματική πολυτέλεια του μέλλοντος να μην είναι ένα μεγαλύτερο σπίτι ή ένα ακριβότερο αυτοκίνητο. Ίσως να είναι η δυνατότητα να προστατεύεις τον χρόνο σου, την ησυχία σου και την προσοχή σου.

Και όταν κάποτε καταφέρουμε να μείνουμε μόνοι μέσα σε ένα δωμάτιο, χωρίς ειδοποιήσεις, χωρίς απαιτήσεις, χωρίς την ανάγκη να αποδείξουμε οτιδήποτε, ίσως έρθει η πιο δύσκολη στιγμή.

Γιατί τότε δεν θα υπάρχει κανείς να μας χρειάζεται.
Κανείς να μας χειροκροτεί.
Κανείς να μας αξιολογεί.
Κανείς να μας λέει ποιοι πρέπει να είμαστε.

Θα υπάρχει μόνο ο εαυτός μας.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πολυτέλεια απ’ όλες:

να μπορείς να είσαι κάποιος, χωρίς να χρειάζεται να είσαι απαραίτητος.