Beauty standards από το δημοτικό: Ποιος μαθαίνει στα παιδιά τι σημαίνει «όμορφη»;

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το μακιγιάζ ήταν για πολλά παιδιά ένα παιχνίδι. Ένα lip gloss από τη μαμά, μια παλέτα σκιών μπροστά στον καθρέφτη ή λίγο ρουζ για να «βαφτούν σαν τις μεγάλες». Σήμερα, όμως, η σχέση των παιδιών με την ομορφιά έχει αλλάξει.

Τα beauty trends δεν βρίσκονται πλέον μόνο στις σελίδες των περιοδικών ή στις διαφημίσεις. Βρίσκονται στην οθόνη ενός κινητού, μέσα από TikTok videos, Instagram Reels και influencers που παρουσιάζουν καθημερινά skincare routines, makeup tutorials και συγκεκριμένα πρότυπα εμφάνισης. Έτσι, έννοιες που κάποτε αφορούσαν κυρίως εφήβους και ενήλικες φτάνουν πλέον σε όλο και μικρότερες ηλικίες.

Από το παιχνίδι στο «θέλω να μοιάζω έτσι»

Το να θέλει ένα παιδί να βαφτεί δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Το μακιγιάζ μπορεί να είναι παιχνίδι, δημιουργική έκφραση ή ένας τρόπος να μιμηθεί τους μεγαλύτερους. Το ερώτημα αρχίζει όταν η εμφάνιση αποκτά υπερβολικά μεγάλη σημασία.

Όταν ένα παιδί αρχίζει να πιστεύει ότι χρειάζεται concealer για να κρύψει το πρόσωπό του, ότι τα φρύδια του δεν είναι αρκετά σωστά ή ότι χωρίς συγκεκριμένο lip gloss δεν δείχνει όμορφο, τότε δεν μιλάμε απλώς για ένα καλλυντικό προϊόν. Μιλάμε για την εικόνα που έχει αρχίσει να δημιουργεί για τον εαυτό του.

Και σε αυτή την εικόνα τα social media παίζουν σημαντικό ρόλο.

Η American Psychological Association προειδοποιεί ότι οι συγκρίσεις που αφορούν την εμφάνιση στα social media συνδέονται με χειρότερη εικόνα σώματος, διαταραγμένη σχέση με το φαγητό και καταθλιπτικά συμπτώματα, ιδιαίτερα στα κορίτσια. Για τον λόγο αυτό, η APA συστήνει στους εφήβους να περιορίζουν την έκθεσή τους σε περιεχόμενο που ενθαρρύνει συνεχείς συγκρίσεις γύρω από την εμφάνιση.

Ποια είναι τελικά η «όμορφη»;

Το πρόβλημα με τα σημερινά beauty standards είναι ότι παρουσιάζονται συχνά σαν κάτι φυσιολογικό και αυτονόητο.

Καθαρό δέρμα. Συγκεκριμένο σχήμα φρυδιών. Γυαλιστερά χείλη. Μακριές βλεφαρίδες. Λεπτό πρόσωπο. «Τέλεια» μαλλιά. Και όλα αυτά, πολλές φορές, μέσα από φίλτρα, σωστό φωτισμό, makeup και επεξεργασία εικόνας.

Ένα παιδί, όμως, δεν έχει πάντα τα εργαλεία για να καταλάβει τη διαφορά ανάμεσα στην πραγματική εικόνα και στην ψηφιακά κατασκευασμένη εικόνα.

Η APA επισημαίνει ότι οι έφηβοι βρίσκονται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο ανάπτυξης και μπορεί να επηρεάζονται περισσότερο από κοινωνικές ανταμοιβές, όπως τα likes, τα σχόλια και η αποδοχή των άλλων.

Κάπως έτσι, το «θέλω να βαφτώ» μπορεί να σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα. Μπορεί να σημαίνει «θέλω να παίξω». Μπορεί όμως να σημαίνει και «θέλω να μοιάζω με τα κορίτσια που βλέπω στην οθόνη».

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς;

Η απάντηση δεν είναι απαραίτητα μια απόλυτη απαγόρευση.

Το «είσαι πολύ μικρή για να σε νοιάζει η εμφάνισή σου» μπορεί να κλείσει μια συζήτηση, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα. Αντίθετα, ίσως έχει μεγαλύτερη σημασία να ρωτήσει ένας γονιός: «Τι σου αρέσει σε αυτό το look;», «Πού το είδες;» ή «Πώς νιώθεις όταν δεν είσαι βαμμένη;».

Η συζήτηση μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να καταλάβει ότι αυτό που βλέπει στο διαδίκτυο δεν αποτελεί μέτρο για το πόσο όμορφο είναι το ίδιο.

Η ίδια η APA προτείνει την ανάπτυξη ψηφιακού γραμματισμού, ώστε οι νέοι να μπορούν να αμφισβητούν την ακρίβεια και την αντιπροσωπευτικότητα όσων βλέπουν online και να αναγνωρίζουν πότε μια εικόνα ή ένα περιεχόμενο μπορεί να είναι επεξεργασμένο ή παραπλανητικό.

Δεν είναι μόνο θέμα εικόνας

Υπάρχει και η πρακτική πλευρά.

Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας επισημαίνει ότι το δέρμα των tweens είναι ακόμη αναπτυσσόμενο, πιο ευαίσθητο και πιο επιρρεπές σε ερεθισμούς. Για αυτές τις ηλικίες προτείνει μια απλή ρουτίνα με ήπιο καθαριστικό, ενυδατική και αντηλιακό, ενώ προειδοποιεί για την άσκοπη χρήση ισχυρών ενεργών συστατικών που συχνά εμφανίζονται σε δημοφιλείς skincare τάσεις.

Το ίδιο ισχύει και για το μακιγιάζ. Όταν χρησιμοποιείται, χρειάζεται σωστή επιλογή προϊόντων, αφαίρεση πριν τον ύπνο και καλή υγιεινή. Η AAD συνιστά, μεταξύ άλλων, προϊόντα που δεν φράζουν τους πόρους και προειδοποιεί να μη μοιράζονται τα παιδιά προϊόντα, πινέλα ή applicators, καθώς μπορούν να μεταφέρουν βακτήρια και λοιμώξεις.

Το ζητούμενο δεν είναι να απαγορεύσουμε την ομορφιά

Ίσως τελικά η συζήτηση δεν πρέπει να είναι αν ένα παιδί «επιτρέπεται» να φορέσει lip gloss ή mascara.

Το πιο σημαντικό ερώτημα είναι γιατί θέλει να τα φορέσει.

Αν το μακιγιάζ είναι παιχνίδι, δημιουργικότητα και διασκέδαση, αποτελεί κάτι πολύ διαφορετικό από την ανάγκη να κρύψει ένα χαρακτηριστικό του προσώπου του επειδή πιστεύει ότι δεν είναι αρκετά όμορφο.

Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη ευθύνη των ενηλίκων: όχι να αποφασίσουν για ένα παιδί τι σημαίνει ομορφιά, αλλά να το βοηθήσουν να καταλάβει ότι η ομορφιά δεν είναι ένας κανόνας που πρέπει να πετύχει.

Γιατί αν ένα παιδί από το δημοτικό αρχίζει ήδη να αναρωτιέται αν είναι αρκετά όμορφο, τότε το πρόβλημα δεν είναι το makeup.

Είναι το ποιος του έμαθε ότι πρέπει να είναι.

Πηγές:

• American Psychological Association (APA) — Health Advisory on Social Media Use in Adolescence
• American Psychological Association (APA) — Why young brains are especially vulnerable to social media
• American Academy of Dermatology (AAD) — A dermatologist’s guide to skincare from growing up to glowing up (2025)